ช็อกวงการสารคดี! ผู้กำกับ Roadrunner ใช้ deepfake จำลองเสียงซับเจ็กต์ผู้ล่วงลับ

ช่วงเดือนที่ผ่านมา เกิดประเด็นที่ค่อนข้างอื้อฉาวและท้าทายแนวคิดในการทำหนังสารคดีไม่น้อย เมื่อผู้กำกับสารคดีโด่งดังเรื่อง Roadrunner: A Film About Anthony Bourdain (เรื่องของ แอนโธนี บัวร์เดน เชฟระดับโลกผู้จบชีวิตตนเองในปี 2018 ขณะอายุได้ 61 ปี) เปิดเผยว่าเสียงของบัวร์เดนที่ได้ยินในหลายๆ ฉากของหนังเรื่องนี้ไม่ใช่ของจริง แต่ถูกสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยี deepfake!


ผู้กำกับ มอร์แกน เนวิลล์ (ซึ่งเคยชนะออสการ์จาก 20 Feet from Stardom และเป็นคนกำกับสารคดีดังอย่าง Won’t You Be My Neighbor? ด้วย) เผยกับเดอะนิวยอร์กเกอร์ว่า ในหนังเรื่องนี้จะมีทั้งเสียงพูดจริงๆ ของบัวร์เดนซึ่งนำมาจากรายการทีวี, สัมภาษณ์ และเสียงจากออดิโอบุ๊ก แทรกด้วยเสียงที่เขาใช้เทคโนโลยีเอไอจำลองขึ้นมา โดยเสียงจำลองนี้จะอยู่ในช่วงที่เป็นบทบรรยาย 3 ท่อน (ซึ่งนำมาจากข้อเขียนของตัวบัวร์เดน) และอยู่อย่างเนียนมากเสียจน “ถ้าคุณดูหนัง คุณจะฟังไม่ออกหรอกว่าประโยคไหนบ้างที่เป็นเสียงเอไอ”


นอกจากนั้น เนวิลล์ยังให้สัมภาษณ์กับ GQ อีกว่า “เราเอาเสียงพูดของบัวร์เดนรวมกว่า 10 ชั่วโมงไปให้เอไอทำการจำลอง โดยทำงานกับบริษัทด้านนี้ถึง 4 แห่งเพื่อให้ได้ผลที่ดีที่สุด เราต้องค้นหาว่าโทนเสียงแบบไหนจึงจะดูเหมาะสมกับตัวแอนโธนีที่สุด เพราะเสียงตอนเขาพูดกับตอนจัดรายการก็ไม่เหมือนกัน แถมมันยังเปลี่ยนไปตามวัยและช่วงเวลาอีกด้วย”

แม้เนวิลล์จะยืนยันว่าทั้งหมดนี้ผ่านการเห็นชอบจากอดีตภรรยา (ซึ่งต่อมาเธอปฏิเสธว่าไม่เคยได้รับการติดต่อ) และผู้จัดการมรดกผลงานของบัวร์เดนเรียบร้อยแล้ว (แถมอ้างว่าคนเหล่านั้นยังบอกอีกต่างหากว่าถ้าบัวร์เดนรับรู้ได้ เจ้าตัวก็น่าจะเห็นดีเห็นงามเช่นกันที่สิ่งซึ่งเขาเคยเขียนไว้มีชีวิตขึ้นมาได้อีกครั้งจากการสร้างโดย “เทคนิคการเล่าเรื่องสมัยใหม่” ชนิดนี้) แต่ประเด็นนี้ก็ยังคงเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ถึงความเหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อมันถูกนำมาใช้ในหนังสารคดี ซึ่งเป็นหนังประเภทที่ยังแอบอิงกับแนวคิดเรื่อง “ความจริง” มากๆ


จะว่าไปแล้ว การจำลองเสียงหรือจำลองเหตุการณ์ขึ้นใหม่ (re-enactment) ไม่ใช่เทคนิคใหม่ของหนังสารคดี ตัวอย่างคลาสสิกที่ใช้วิธีนี้แล้วเรียกทั้งเสียงด่าเสียงชมอื้ออึงที่สุดเรื่องหนึ่งก็คือ The Thin Blue Line (1988) ซึ่งผู้กำกับ เออร์รอล มอร์ริส ใช้เทคนิคจำลองเหตุการณ์ฆาตกรรมเพื่อพิสูจน์หาข้อเท็จจริงว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่ แต่แม้วิธีที่เขาเลือกใช้จะทำให้หนังสร้างคุณูปการถึงขั้นช่วยหักล้างตัวคดีได้สำเร็จ มันก็ถูกวิจารณ์หนักมากจนอดเข้าชิงรางวัลออสการ์ (ทั้งๆ ที่คว้ารางวัลเวทีอื่นมากมาย)

 

The Thin Blue Line

ไม่เพียงหนังสารคดี หนังฟิกชั่นก็ถูกวิพากษ์อยู่เสมอเช่นกันเมื่อมีการนำเทคโนโลยี CGI มาสร้างภาพบุคคล โดยเฉพาะบุคคลที่ตัวจริงเสียชีวิตไปแล้ว เช่น เมื่อปี 2016 หนังเรื่อง Rogue One ใช้ CGI จำลองตัวนักแสดงปีเตอร์ คุชชิง ในบทแกรนด์ มอฟฟ์ ทาร์กิน จาก Star Wars ฉบับปี 1977 ขึ้นใหม่ (คุชชิงตัวจริงเสียชีวิตไปตั้งแต่ปี 1994) หรือเมื่อปี 2019 ที่ฮอลลีวู้ดประกาศสร้างหนังเรื่อง Finding Jack โดยมีแผนจะจำลองตัว เจมส์ ดีน ขึ้นมาทั้งเรื่อง สองกรณีนี้ก็ก่อให้เกิดการถกเถียงอย่างรุนแรงเกี่ยวกับ “จริยธรรม” ของการใช้เทคโนโลยีดังกล่าว

 

Rogue One
Share on facebook
Share on twitter