
ตอนที่ 4 : ‘หนังสารคดี’ เปลี่ยนสังคมได้จริงไหม
หนังสารคดีเปลี่ยนโลก เปลี่ยนสังคม หรืออย่างน้อยที่สุดก็เปลี่ยนทัศนคติของคนได้จริงไหม และถ้าจริง อะไรคือคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้หนังสารคดีทำได้ถึงขนาดนั้น
2 หนังสั้นของ จักรพันธ์ ศรีวิชัย
(2 short films from Jakkrapan Sriwichai)
Being of Neglected
หนุ่มนักโบกรถ ผู้เดินทางคนเดียวบนถนนสายเปลี่ยว พบเจอกับหญิงสาวปริศนากับมอเตอร์ไซค์ของเธอ หญิงสาวเล่าเรื่องผีที่เคยเกิดขึ้นจริงบนถนนสายนี้ เรื่องราวของผีสาวที่โทรไปเล่าเรื่องของตนเองในวิทยุ
The young hitchhiker who is travelling alone on a lonely road, meet the mysterious girl and her motorcycle. She is telling a ghost story which had happened on this road, the story about the woman ghost calling to tell her story on radio.
Reincarnated Light
ดินแดนประหลาด มนุษย์มิอาจสิ้นชีพ สองหนุ่มเตร็ดเตร่ มองหาความแปลกใหม่ในชีวิต จนพบกับ…
Strange land, human can’t dead. Two man are wandering, looking for something new. Until they found…

หนังสารคดีเปลี่ยนโลก เปลี่ยนสังคม หรืออย่างน้อยที่สุดก็เปลี่ยนทัศนคติของคนได้จริงไหม และถ้าจริง อะไรคือคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้หนังสารคดีทำได้ถึงขนาดนั้น
นี่คือ 3 เรื่องราวความสัมพันธ์อันสลับซับซ้อนของมนุษย์ที่ถูกบอกเล่าผ่าน “เหตุบังเอิญ” ซึ่งดูเหมือนจะดำเนินไปตามลิขิตแห่งโชคชะตา ในหลายชีวิตที่ล้วนเกี่ยวข้องกับ “ตัวตน” และ “ความรัก”

จับคนมานั่งสัมภาษณ์หน้าฉากสีเทา ๆ, เอาข้อมูลยาก ๆ มาทำอินโฟกราฟิกให้คนดูง่าย ๆ, ใส่เสียงบรรยายอธิบายความตามภาพที่เห็น …ภาพจำของ “สารคดี” ของหลาย ๆ คนอาจเป็นเช่นนี้ แต่ความจริงแล้ว สารคดีมีความหลากหลายในวิธีการนำเสนอมากกว่านั้น
โยเซฟทำงานในไซโลเก่าแก่ในบูดาเปสต์ ใช้ชีวิตอยู่ในตู้คอนเทนเนอร์เล็ก ๆ ท่ามกลางเสียงรถบรรทุกและรถไฟที่แล่นผ่านไปมา การงานของเขาเต็มไปด้วยอันตรายซึ่งนับวันก็ยิ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเขามากขึ้น ๆ

ทศวรรษ 1950 เกิดกลุ่มคนทำหนังรุ่นใหม่ที่มองหาวิธีใหม่ ๆ ในการเข้าถึง ‘ความจริงที่ไม่ผ่านการปรุงแต่ง’ และพวกเขาได้ให้กำเนิดขบวนการสารคดี Direct Cinema ซึ่งพาเราเข้าไปอยู่ใกล้ชิดกับผู้คนและสถานการณ์จริงในแบบที่สารคดีไม่เคยทำได้มาก่อน
ณ เมืองเมืองหนึ่ง ถนนทุกสายถูกตั้งชื่อตาม “กวี” ผู้คนใช้ชีวิตอย่างเต็มไปด้วยความสุข ความสุนทรีย์ และจินตนาการ … จนถึงวันที่โลกไม่ยอมให้มนุษย์มีชีวิตเช่นนั้นอีกต่อไป และประวัติศาสตร์ถูกเขียนใหม่โดยผู้ชนะ

ปี 1928 เวอร์จิเนีย วูล์ฟ เขียน Orlando ซึ่งเป็นนิยายเรื่องแรกที่ตัวละครเอกเปลี่ยนเพศกลางเรื่อง หนึ่งศตวรรษต่อมา พอล บี พรีซิอาโด นักเขียนและนักเคลื่อนไหวทรานส์เขียนจดหมายในรูปแบบภาพยนตร์ส่งถึงวูลฟ์ ว่า บัดนี้ “ออร์แลนโด” ได้ก้าวสู่โลกแห่งความเป็นจริงแล้ว