หมู่บ้านต้าเฟิน เขตหลงกั่ง เมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน เป็นแหล่งผลิต “ภาพวาดเลียนแบบ” ที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ในยุครุ่งเรืองที่นี่มีช่างวาดเกือบหนึ่งหมื่นคนและผลิตภาพลอกเลียนปีละเกือบ 5 ล้านภาพ!

ระหว่างกำลังนั่งพักในกองถ่ายหนังยาวเรื่องแรก คนทำหนังชาวโคโซโว-สวิส อิลีร์ ฮาซานาจ หันไปมองไซต์ก่อสร้างที่อยู่ใกล้กองถ่าย และเห็นคนงานสูงวัยคนหนึ่งร่วงลงมาจากนั่งร้านชั่วคราวที่ไม่มีอุปกรณ์นิรภัยใด ๆ เลยจนหัวกระแทกพื้นอย่างรุนแรง ภาพนั้นติดตาและสะเทือนความรู้สึกเขา จนกลายเป็นแรงผลักดันให้เขาลงมือทำสารคดีสั้นเรื่องนี้

เด็กคือ “ผ้าขาวอันบริสุทธิ์” ที่ควรได้รับการดูแลเอาใจใส่และเติบโตในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม แต่หลายครั้ง พื้นที่ที่ควรจะเป็นเซฟโซนที่สุดอย่างครอบครัว กลับไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัยทางใจสำหรับพวกเขา หนำซ้ำยังอาจกลายเป็นพื้นที่ที่พรากความรู้สึกปลอดภัยและอบอุ่นไปจากพวกเขาด้วย จนเด็กหลายคนไม่กล้าปรึกษาปัญหากับคน…

“ทุกวันนี้โรงพยาบาลต้อนรับฉันในฐานะปาฏิหาริย์ทางการแพทย์ จึงทำให้ฉันรู้สึกเหมือนคนเนรคุณถ้าจะยอมรับกับคุณหมอผู้ทุ่มเททุกอย่างเพื่อช่วยชีวิตฉันไว้ ว่าจริง ๆ แล้วฉันไม่ได้อยากมีชีวิตอยู่เท่าไรนัก …ฉันหายป่วยแล้ว แต่ก็บอบช้ำทั้งกายและใจไปกับการรักษา”

เด็กชายคนหนึ่งเดินดุ่ม ๆ เข้าไปถามชายแปลกหน้ากลางเมืองว่า “คุณยิงหมาผมหรือเปล่า” อีกฝ่ายตอบว่าไม่รู้ ตัวเขาไม่ได้มีหน้าที่คอยตามดูหมาของใคร แล้วก็ชี้ไปที่กองขยะบนเนิน บอกให้ไปหาเอาเองที่นั่น

เดือนกันยายน 2022 มาห์ซา จีนา อามินี หญิงสาวชาวเคิร์ดวัย 22 ปี เสียชีวิตหลังถูกตำรวจศีลธรรมอิหร่านควบคุมตัวในกรุงเตหะราน จากข้อกล่าวหาว่าสวมฮิญาบไม่ถูกระเบียบ การเสียชีวิตของเธอจุดชนวนการประท้วงครั้งใหญ่ทั่วประเทศภายใต้คำขวัญ “ผู้หญิง ชีวิต เสรีภาพ” ผู้หญิงจำนวนมากออกมาถอดฮิญาบในที่สาธารณะเพื่อต่อต้…

“เคมนิทซ์” เคยเป็นมหานครอุตสาหกรรมของเยอรมนีตะวันออก ประชากรเกือบครึ่งเมืองทำงานในโรงงาน รัฐบาลประกาศกร้าวว่า ที่นี่คือ “เมืองเพื่อวันนี้ เพื่อวันพรุ่งนี้ และเพื่ออนาคตในปี 2000” พร้อมคำสัญญาว่าจะพัฒนามันให้รุ่งเรือง

ในทุกเช้าของการสวนสนาม พลทหารหนุ่มคนหนึ่งจะยืนอยู่หน้าสุดของแถวเสมอ เขาเป็นเด็กหนุ่มอายุ 18 ปี และเพิ่งเซ็นสัญญาผูกพันตัวเองไว้กับกองทัพเยอรมันยาวนานถึง 17 ปี …หรือกล่าวอีกอย่างได้ว่า อนาคต 17 ปีนับจากนี้ เขาจะไม่ได้เป็นอะไรอื่นหรือมีวิถีชีวิตแบบใดอื่น นอกเหนือจากการเป็น “ทหาร”

ช่วงกลางทศวรรษ 1990 มีผู้พบว่า “เบียร์และน้ำอัดลม” จำนวนมากค่อย ๆ ทยอยหายไปจากขบวนรถไฟบรรทุกสินค้าที่วิ่งขึ้นเหนือจากเมืองทรอนด์เฮม ประเทศนอร์เวย์ หลังการสืบสวนนานกว่าสองปี ตำรวจเริ่มพุ่งเป้าไปยังสถานีรถไฟเล็ก ๆ ในย่านรันไฮม์ ชานเมืองของทรอนด์เฮม ว่าอาจเป็นจุดที่สินค้าเหล่านั้นหาย …ก่อนจะพบความจริ…

เราบางคนคงเคยมีความรู้สึกอยากหลีกหนีความวุ่นวายจากเมืองใหญ่ แล้วพยายามไปหาพื้นที่เซฟโซนให้กับตัวเองในชุมชนห่างไกล วาดหวังถึงบรรยากาศพื้นบ้านแสนโรแมนติก ที่ซึ่งเราอาจจะได้นั่งรื่นรมย์ริมทะเล พูดคุยกับชาวบ้านในภาษาที่เราไม่รู้จัก ยิ้มแย้มกับเด็กน้อยไร้เดียงสาเสื้อผ้าสีหมอง ฯลฯ

คำว่า Juck เป็นภาษาสวีเดน อ่านว่า “ยุค” แปลตรงตัวว่า “กระเด้า” หรือแปลให้สุภาพขึ้นหน่อยคือ “กระแทกสะโพก”

โอลกา ลูคอฟนีโควา เดินทางกลับบ้านไม้เก่าของครอบครัวในชนบทมอลโดวาพร้อมกล้อง เพื่อเผชิญหน้ากับ ‘ลุงตูดอร์’ ชายชราที่ทุกคนในบ้านรักและไว้ใจ ผู้เป็นเจ้าของบาดแผลวัยเด็กที่เธอเก็บงำเงียบมานานถึง 20 ปี — สารคดีสั้นเจ้าของรางวัลหมีทองคำจากเทศกาลหนังเบอร์ลิน

สตีฟ เดย์ ป่วยด้วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (ALS) มา 8 ปี เมื่อทนความเสื่อมของร่างกายต่อไปไม่ไหว เขาตัดสินใจขอใช้สิทธิ์ยุติชีวิตภายใต้ความช่วยเหลือทางการแพทย์ ท่ามกลางการระบาดของโควิด-19 ที่ห้ามการเยี่ยม

‘นกบินชนกระจก’ — สำหรับนักศึกษาชาวไต้หวันกลุ่มหนึ่ง นี่คือปัญหาร้ายแรงที่สะท้อนการออกแบบเมืองอันล้มเหลว สารคดีติดตามการเก็บข้อมูล กู้ซากนก และรณรงค์ติดสติกเกอร์กันนกชน เพื่อให้เมืองอยู่ร่วมกับสิ่งมีชีวิตอื่นได้

‘การมโนคือทางออก’ — เอ็ม เด็กหนุ่มวัย 18 ผู้เสพคลิป Law of Assumption ทั้งวัน ตัดสินใจกระโดดลงแม่น้ำเพื่อเอาชนะความกลัว แล้วออกเดินทางสู่โลกภวังค์ที่เรื่องมโนกับความจริงปนกันจนแยกไม่ออก (สารคดีผสมเรื่องแต่ง)

ท่ามกลางสงครามรัสเซีย-ยูเครน คนหนุ่มสาวรัสเซียจำนวนมากหนีการเกณฑ์ทหารไม่พ้น หนังสั้นเชิงทดลองของอนาสตาเซีย เวเบอร์ บันทึกชะตากรรมนั้นในรูปแบบอุปรากรเต็มขั้น ผสานกับฟุตเตจสำนักงานเกณฑ์ทหารอันอึมครึม

เขาเติบโตมาโดยไม่เคยมีความทรงจำที่ดีต่อพ่อ จนวันหนึ่งฟาบิโอ ซิลวา ค้นพบม้วนฟิล์ม 8 มม. เก่าของพ่อ ที่บันทึกช่วงเวลาก่อนเขาเกิด เขาจึงเริ่มสืบหาเรื่องราวของพ่อแม่ที่ไม่เคยรู้ เพื่อทำความเข้าใจบาดแผลที่อยู่กับเขามาทั้งชีวิต

ภาพยนตร์เรียงความว่าด้วยอิทธิพลของสหรัฐฯ ต่อไทยในยุคสงครามเย็น เมื่อกองทัพอเมริกันเข้ามาและจุดชนวนการสร้างโฆษณาชวนเชื่อต่อต้านคอมมิวนิสต์ นำไปสู่ความรุนแรงครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์การเมืองไทย ผ่านเอกสารและฟิล์มของสำนักข่าวสารอเมริกัน

เบื้องหลัง Apocalypse Now (1979) คือผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามในค่ายที่ฟิลิปปินส์ ที่ถูกพาไปเป็นตัวประกอบรับบท ‘เวียดกง’ — สารคดีสั้นเจ้าของรางวัลจากซันแดนซ์ 2025 ที่คืนเสียงให้คนที่เคยอยู่ในเรื่องราวแต่ไม่เคยถูกจดจำ

ริแอนน์ ลูกครึ่งไต้หวัน-ไนจีเรียที่ครอบครัวชาวดัตช์รับเลี้ยงตั้งแต่เด็ก เดินทางกลับไทเปเพื่อตามหาแม่แท้ ๆ ของเธอ แม้ทั้งคู่แทบสื่อสารกันไม่ได้ — เรื่องราวของสายเลือด ตัวตน และการกลับไปหาต้นทาง

วอร์ซอ ลอนดอน ไครเมีย สวิตเซอร์แลนด์ นิวยอร์ก บัวโนสไอเรส… เส้นทางบนแผนที่โลกของครอบครัวมิเรลมันน์ ชาวยิวโปแลนด์ผู้อพยพ เมื่อมักซ์ผู้เป็นหลานเปิดสมุดบันทึกของปู่ จนกลายเป็นสารคดีที่ถักทอภาพถ่าย เสียง และจินตนาการเข้าด้วยกัน